تاثیرات روانشناختی و دراماتیکی صدا در سینما ( مقاله سینمایی)
ابوالفضل عطار
فی داناوی و جک نیکلسون در محله چینی
پس از تولد صدا در سینما،اغلب فیلمسازان به مبارزه با صدا در سینما پرداختند از جمله این مخالفان چارلی چاپلین بود . بیانیه های تندی علیه صدا در سینما صادر شد. اما در نهایت، صدا بمرور راه خودش را یافت و بعدها دیدیم که چاپلین چگونه از صدا بهره مند شد و حتی در فیلم دیکتاتور بزرگ در فصل پایانی یک سخنرانی طولانی ترتیب داد . بمرورصدا چنان جایگاهی در فیلم یافت که فیلمنامه نویسان در روند داستان پردازی و شخصیت پردازی به صدا توجه خاص نشان دادند. دراین مطلب کوتاه سعی بر این است که با ذکریک نمونه برجسته سینمایی ، تاثیر روانشناختی و دراماتیک صدا درسینما بیان شود. فیلم محله چینیChinatown با فیلمنامه رابرت تاون Robert Towne که برنده اسکار فیلمنامه نیز شد و بکارگردانی رومن پولانسکی Roman Polański یکی از نمونه های بارزی است که صدا در آن به گونه ای خاص بکار گرفته شده است.درمحله چینی آقای گیتس با بازی جک نیکلسون Jack Nicholson وخانم مالوری با بازی فی داناوی Faye Dunaway درگیر یک مسئله سیاسی ، جنایی شده اند نیکلسون بعنوان یک کارآگاه خصوصی که در پی تحقیق یک ماجرا از زندگی فی داناوی است شب هنگام در داخل اتومبیل وی در برابر خانه اش گفتگو میکنند فی داناوی که دچار پریشانحالی است ناگهان سرش را بروی فرمان اتومبیلش می نهد با این کار بوق اتومبیل به صدا در می آید واز جا می جهد . در این صحنه نکته اساسی این است که تماشاگر بوسیله این میزانسن از نظر روانی شرطی میشود که صدای بوق مساوی است با افتادن سر فی داناوی بروی فرمان اتومبیلش. حالا ببینیم این اطلاعات چگونه در صحنه پایانی به بهترین وجهی کاربرد پیدا میکند. در طول فیلم متوجه میشویم جان هیوستن John Huston ناپدری فی داناوی است که به وی نیز تجاوز کرده و حاصل آن برای فی داناوی یک دختر است که در عین حال خواهر او نیزمحسوب میشود همچنین شوهر فی داناوی که مهندس آب شهر است در فیلم کشته شده و بسیاری از مسائل پشت پرده افشاء شده و حالا فی داناوی با کمک کارگاه خصوصی اش جک نیکلسون قصد گریز از لس آنجلس را دارد. پلیس با اطلاع از فرار فی داناوی او را در محله چینی بدام می اندازد. شب است وهمه شخصیت های اصلی و فرعی فیلم در این سکانس جمع اند و رو در روی یگدیگر تقابل بارزی را بنمایش میگذارند. در محله چینی ، فی داناوی بسرعت حرکت میکند او در می یابد که در محاصره پلیس ونا پدری خائن اش ( جان هیوستن ) قرار دارد.او به سوی ناپدری اش شلیک میکند و با اتومبیلش بسرعت فرار میکند اما پلیس بسوی او شلیک میکند و در آخرین لحظه جک نیکلسون کارآگاه خصوصی که توسط پلیس دستگیر شده است زیر اسلحه پلیس میزند . در این سکانس مظلومیت فی داناوی صد در صد بر ما آشکار شده وهمه ما بعنوان تماشاگر با او همذات پنداری میکنیم و مایلیم او با موفقیت از این دام بگریزد . تیر شلیک شده است .ما وشخصیتهای فیلم منتظریم تا بدانیم نتیجه این شلیک چیست .اتومبیل فی داناوی در نمای لانگ شات ترمز میکند . لحظه نفس گیری است . سکوت و انتظار . نمای لانگ شات از پشت اتومبیل فی داناوی دردل تاریکی شب ، صدای جیغ دختر فی داناوی را از دور میشنویم ناگهان صدای بوق اتومبیل فی داناوی بصدا در می آید . پلیس و جک نیکلسون بسوی اتومبیل می دوند و ما بعنوان تماشاگر بشد ت نگران شده ایم که آیا تیر به فی داناوی اصابت کرده است یا نه . همه چیز بطور نا خود آگاه ذهن تماشاگر را به پیش میبرد . دکوپاژ ، میزانسن ، و مونتاژدر این سکانس کار خود را بخوبی انجام میدهند . صدای بوق اتومبیل فی داناوی اثر خود را بر تماشا گر میگذارد . دوربین بلافاصله بسراغ فی داناوی نمی رود.صدای بوق ممتد اتومبیل ادامه دارد . اما اتفاقی که می افتد حس دوگانه تماشاگر است.تماشاگر بطور ناخود آگاه متوجه این شده است که سر فی داناوی بروی فرمان افتاده و از طرفی چون تصویر او را از نزدیک نمی بینیم تا به کشته شدن او یقین کنیم بوق ممتد ضربه موثر و روانی خودش را بر تماشاگر میزند ناگهان تماشاگربیاد می آورد که در چند سکانس قبل فی داناوی سرش را بروی فرمان نهاد بود و اکنون صدای بوق حاصل رها شدن سر فی داناوی روی فرمان است. تداوم بوق یقین ما را به مرگ او بیشتر میکند در نمای نزدیک می بینیم که سر خونین فی داناوی روی فرمان رها شده است نیکلسون جلو میاید و سر خونین او را از روی فرمان کنار میزند وصدای بوق قطع میشود.
جک نیکلسون و جان هیوستن در محله چینی
وبلاگ ابوالفضل عطار (یادداشت های روزانه)
لینک Link
اخبار News
مقالات Articles
مصاحبه ها Interviews
جوایز و جشنواره ها Awards
زندگینامه و سوابق Biography & Resume
آ لبوم عکس ها
ی گوناگون Photo
Gallery
واپسین اثر:قانون کارما
Last Film:The law of Karma
آلبوم عکس از فعالیت های فیلمسازی
Photo Gallery of Films
آلبوم عکس دوستانی که از خاک به
افلاک پرواز کردند Photo Gallery of My Friends
www.setayeshfilm.com www.abolfazlattar.com www.abolfazlattar.ir